Η έντονη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική και η μεγάλη αύξηση των κρουσμάτων σε ολόκληρη τη χώρα φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, ιδιαίτερα καθώς βρισκόμαστε στην περίοδο κατά την οποία η μετάδοση συνήθως κορυφώνεται.
Μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί κρούσμα με εκτιμώμενο τόπο έκθεσης την Αίγινα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Ο ιός έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα, οι περιοχές κυκλοφορίας του μεταβάλλονται και ο ΕΟΔΥ συνιστά τη λήψη μέτρων προστασίας σε ολόκληρη τη χώρα.
Τι δείχνουν τα νεότερα στοιχεία
Σύμφωνα με την τελευταία διαθέσιμη εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ, μέχρι τις 26 Αυγούστου 2026 είχαν διαγνωστεί και δηλωθεί 232 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Από αυτά, τα 165 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Μέσα σε μία εβδομάδα δηλώθηκαν 75 νέα κρούσματα, ενώ είχαν καταγραφεί 19 θάνατοι ασθενών ηλικίας άνω των 65 ετών.
Την ίδια ημερομηνία νοσηλεύονταν 73 ασθενείς, από τους οποίους οι 26 βρίσκονταν σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Η εικόνα είναι σαφώς επιβαρυμένη σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο προηγούμενων ετών. Δεν έχει, πάντως, ξεπεραστεί ακόμη ο συνολικός απολογισμός του 2018, όταν είχαν δηλωθεί 317 κρούσματα και 51 θάνατοι σε ολόκληρη την περίοδο μετάδοσης.
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι ο αριθμός των κρουσμάτων συνήθως κορυφώνεται από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου. Παράλληλα, εξαιτίας του χρόνου που μεσολαβεί από την εμφάνιση των συμπτωμάτων έως τη διάγνωση και τη δήλωση ενός περιστατικού, τα νεότερα δεδομένα ενδέχεται να αποτυπώνουν λοιμώξεις που συνέβησαν αρκετές ημέρες νωρίτερα.
Τι ισχύει μέχρι στιγμής για την Αίγινα
Στην έκθεση του ΕΟΔΥ καταγράφονται κρούσματα σε 61 δήμους και 18 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας. Η Αίγινα δεν περιλαμβάνεται ούτε στους δήμους όπου έχει εντοπιστεί κρούσμα με πιθανό τόπο έκθεσης ούτε στις περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί «υψηλού κινδύνου».
Η διατύπωση αυτή έχει σημασία: με βάση τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία, δεν υπάρχει δηλωμένο περιστατικό που να συνδέεται με έκθεση στην Αίγινα. Δεν μπορεί, όμως, να αποκλειστεί η παρουσία του ιού στα κουνούπια, καθώς οι περισσότερες λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα και οι περιοχές κυκλοφορίας του δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια.
Για τον λόγο αυτόν, ο ΕΟΔΥ συνιστά ατομικά μέτρα προστασίας σε όλη την επικράτεια και καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου δραστηριότητας των κουνουπιών.
Σε τοπικό επίπεδο, το Γραφείο Δημόσιας Υγείας του Δήμου Αίγινας είχε ανακοινώσει ότι από τις 24 Φεβρουαρίου έως τις 25 Μαΐου πραγματοποιήθηκαν οκτώ εφαρμογές ψεκασμών στην εκβολή του Βιρού στον Μαραθώνα και στη λίμνη της Βαγίας, στο πλαίσιο του προγράμματος της Περιφέρειας Αττικής. Στη σχετική ενημέρωση του Δήμου Αίγινας αναφερόταν ότι θα ακολουθούσαν και νέες εφαρμογές.
Πώς μεταδίδεται ο ιός
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου «κοινού» κουνουπιού, συνήθως του γένους Culex.
Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν πτηνά που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν στον άνθρωπο ή σε άλλα θηλαστικά. Ο ιός δεν μεταδίδεται με τη συνηθισμένη κοινωνική επαφή, όπως το άγγιγμα, το φιλί ή η συμβίωση με κάποιον που έχει νοσήσει.
Σπάνιες περιπτώσεις μετάδοσης έχουν αναφερθεί μέσω μεταγγίσεων, μεταμοσχεύσεων και από τη μητέρα στο έμβρυο, γι’ αυτό στις επηρεαζόμενες περιοχές εφαρμόζονται ειδικά μέτρα για την ασφάλεια του αίματος.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Περίπου το 80% των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα. Περίπου το 20% μπορεί να παρουσιάσει ήπια νόσο με:
- πυρετό,
- πονοκέφαλο,
- κόπωση και γενικευμένη αδυναμία,
- πόνους στους μυς και στις αρθρώσεις,
- ναυτία, εμετούς ή διάρροια,
- εξάνθημα,
- διόγκωση των λεμφαδένων.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως από δύο έως 14 ημέρες μετά το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού και στις ήπιες περιπτώσεις υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες.
Λιγότεροι από ένας στους 100 ανθρώπους που μολύνονται εμφανίζουν σοβαρή νόσο με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Όλοι μπορούν να μολυνθούν, ανεξάρτητα από ηλικία ή φύλο. Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης αντιμετωπίζουν, όμως:
- οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα άνω των 50 ετών,
- όσοι έχουν χρόνια υποκείμενα νοσήματα,
- οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς.
Οι συγκεκριμένες ομάδες πρέπει να εφαρμόζουν τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια
Ένα τσίμπημα δεν μπορεί να μας δείξει εάν το κουνούπι ήταν μολυσμένο, ενώ τα ήπια συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα πολλών άλλων λοιμώξεων.
Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανίζεται έντονος ή επίμονος πυρετός και πονοκέφαλος, ιδιαίτερα σε ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας ή με επιβαρυμένη υγεία.
Άμεση προσέλευση σε νοσοκομείο απαιτείται όταν εμφανιστούν συμπτώματα όπως:
- δυσκαμψία στον αυχένα,
- σύγχυση ή αποπροσανατολισμός,
- έντονη υπνηλία ή διαταραχή του επιπέδου συνείδησης,
- αστάθεια και δυσκολία στη βάδιση,
- τρέμουλο ή σπασμοί,
- ξαφνική μυϊκή αδυναμία ή παράλυση,
- διαταραχές της όρασης.
Δεν υπάρχει ειδικό rapid test για οικιακή χρήση. Η διάγνωση γίνεται από γιατρούς με ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις.
Υπάρχει θεραπεία ή εμβόλιο;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία ούτε διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο.
Στις ήπιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα, ενώ οι ασθενείς με σοβαρή μορφή της νόσου μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία και υποστηρικτική θεραπεία.
Γι’ αυτό η πρόληψη και η αποφυγή των τσιμπημάτων παραμένουν τα αποτελεσματικότερα μέσα προστασίας.
Τα μέτρα που κάνουν πραγματική διαφορά
Ο ΕΟΔΥ συστήνει:
- Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, ακολουθώντας πάντοτε τις οδηγίες του προϊόντος.
- Τοποθέτηση σητών σε παράθυρα, πόρτες και αεραγωγούς.
- Χρήση κουνουπιέρας, ιδιαίτερα για βρέφη και ανθρώπους που χρειάζονται αυξημένη προστασία.
- Ανοιχτόχρωμα και φαρδιά ρούχα που καλύπτουν όσο γίνεται περισσότερο το σώμα.
- Χρήση ανεμιστήρα ή κλιματιστικού, καθώς η κίνηση και η ψύξη του αέρα δυσκολεύουν την προσέγγιση των κουνουπιών.
- Απομάκρυνση στάσιμου νερού από γλάστρες, πιατάκια, κουβάδες, δοχεία, υδρορροές και άλλα σημεία γύρω από το σπίτι.
- Αναποδογύρισμα ή κάλυψη αντικειμένων που μπορούν να συγκρατήσουν νερό.
- Ανανέωση του νερού τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα όπου δεν είναι δυνατή η απομάκρυνσή του.
- Ιδιαίτερη προσοχή από το σούρουπο έως το χάραμα, όταν δραστηριοποιούνται περισσότερο τα κοινά κουνούπια που μεταδίδουν τον ιό.
Η φετινή έξαρση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Σύμφωνα με το ECDC, μέχρι τις 26 Αυγούστου είχαν εντοπιστεί επηρεαζόμενες περιοχές σε 15 ευρωπαϊκές χώρες, με την Ελλάδα και την Ιταλία να βρίσκονται μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Για την Αίγινα, η εικόνα παραμένει μέχρι στιγμής καθησυχαστική ως προς τα καταγεγραμμένα περιστατικά. Η απουσία δηλωμένου κρούσματος, όμως, δεν αναιρεί την ανάγκη πρόληψης, ιδιαίτερα σε μία περίοδο κατά την οποία η κυκλοφορία του ιού στην Αττική βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
