Την 1η Οκτωβρίου 2026 συμπληρώθηκαν 180 χρόνια από τη γέννηση του Αγίου Νεκταρίου. Γεννημένος στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης, ο κατά κόσμον Αναστάσιος Κεφαλάς ακολούθησε μια διαδρομή που πέρασε από την Κωνσταντινούπολη, τη Χίο, την Αθήνα και την Αίγυπτο, πριν συνδεθεί οριστικά με την Αίγινα.
Για το νησί, η επέτειος στρέφει την προσοχή στα χρόνια πριν από τη δημιουργία του μεγάλου προσκυνήματος. Στην εποχή που ο Άγιος Νεκτάριος έφτασε στην Αίγινα για να οργανώσει μια γυναικεία μοναστική κοινότητα και έμεινε εδώ για το τελευταίο μέρος της ζωής του.
Η Αίγινα ως τόπος εγκατάστασης
Η σχέση του με το νησί άρχισε να διαμορφώνεται το 1904, όταν ξεκίνησε η συγκρότηση της μονής που αφιερώθηκε στην Αγία Τριάδα. Καθοριστική υπήρξε η παρουσία μιας ομάδας γυναικών που επιθυμούσαν να μονάσουν, με επικεφαλής τη Χρυσάνθη Στρογγυλού, τη μετέπειτα ηγουμένη Ξένη.
Ο Άγιος Νεκτάριος εξακολουθούσε τότε να διευθύνει τη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή στην Αθήνα. Παρακολουθούσε την πορεία της μονής, καθοδηγούσε τις μοναχές και επισκεπτόταν την Αίγινα.
Το 1908, μετά την αποχώρησή του από τη Ριζάρειο, εγκαταστάθηκε στο νησί. Η καθημερινότητά του περιλάμβανε την οργάνωση του μοναστηριού, την πνευματική καθοδήγηση της αδελφότητας, τη μελέτη και τη συγγραφή. Οι βιογραφικές αναφορές καταγράφουν και τη συμμετοχή του στις χειρωνακτικές εργασίες για τις ανάγκες της μονής.
Αυτή η περίοδος έδωσε στη σχέση του με την Αίγινα το βάθος που διατηρεί μέχρι σήμερα. Το νησί έγινε ο τόπος όπου έζησε, εργάστηκε και τελικά ενταφιάστηκε.
Από τη Σηλυβρία στη διδασκαλία
Ο Αναστάσιος Κεφαλάς γεννήθηκε την 1η Οκτωβρίου 1846, σε οικογένεια με περιορισμένα οικονομικά μέσα. Από νεαρή ηλικία έφυγε για την Κωνσταντινούπολη, αναζητώντας εργασία και τη δυνατότητα να συνεχίσει τη μόρφωσή του.
Αργότερα βρέθηκε στη Χίο, όπου εργάστηκε ως δάσκαλος στο Λιθί. Στη Νέα Μονή εκάρη μοναχός το 1876, λαμβάνοντας το όνομα Λάζαρος. Τον επόμενο χρόνο χειροτονήθηκε διάκονος και έλαβε το όνομα Νεκτάριος.
Ακολούθησαν οι θεολογικές σπουδές στην Αθήνα και η διακονία του στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Το 1889 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Πενταπόλεως. Η απομάκρυνσή του από την Αίγυπτο το 1890 αποτέλεσε μια δύσκολη καμπή της ζωής του, μετά την οποία επέστρεψε στην Ελλάδα.
Η εκπαίδευση παρέμεινε σταθερό πεδίο της δράσης του. Από το 1894 έως το 1908 υπηρέτησε ως διευθυντής της Ριζαρείου, συνδυάζοντας τη διδασκαλία και τη διοίκηση με το συγγραφικό του έργο.
Οι επιστολές που φωτίζουν την προσφορά του
Μια λιγότερο γνωστή πλευρά της ζωής του αναδεικνύεται μέσα από την αλληλογραφία του με το διοικητικό συμβούλιο της Ριζαρείου.
Σε επετειακό κείμενό του, ο Μητροπολίτης Σουηδίας Κλεόπας παρουσιάζει επιστολές που καταγράφουν τις προσπάθειες του Νεκταρίου να στηρίξει τη φοίτηση νέων από τη Θράκη και να βοηθήσει συγγενείς του να σπουδάσουν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει επιστολή του 1898, στην οποία πρότεινε να παρακρατείται μέρος του μισθού του για τη συντήρηση ενός νέου από τη Σηλυβρία. Τα τεκμήρια αυτά αποτυπώνουν μια συγκεκριμένη μορφή προσφοράς, με προσωπική οικονομική συμμετοχή και διαρκές ενδιαφέρον για την εκπαίδευση.
Η φροντίδα για τη γενέτειρά του συνεχίστηκε και την περίοδο που αναλάμβανε τις ανάγκες της μοναστικής κοινότητας στην Αίγινα.
Η μνήμη του στο νησί
Ο Άγιος Νεκτάριος πέθανε τον Νοέμβριο του 1920, στο Αρεταίειο Νοσοκομείο της Αθήνας. Η σορός του μεταφέρθηκε στην Αίγινα και ενταφιάστηκε στη Μονή της Αγίας Τριάδας. Η επίσημη αγιοκατάταξή του έγινε το 1961 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ενώ η μνήμη του τιμάται στις 9 Νοεμβρίου.
Η μονή και ο ναός που φέρει το όνομά του αποτελούν σήμερα σημείο αναφοράς για την Αίγινα και τόπο προσκυνήματος. Πίσω από τη σημερινή παρουσία τους βρίσκεται η ιστορία μιας μικρής μοναστικής κοινότητας και ενός ανθρώπου που αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη συγκρότηση και τη φροντίδα της.
Η επέτειος των 180 χρόνων προσφέρει την αφορμή να επιστρέψουμε σε αυτή την ιστορία: στη διαδρομή του δασκάλου, του ιεράρχη και του συγγραφέα, που βρήκε στην Αίγινα τον τόπο της τελευταίας του εγκατάστασης.
Διαβάστε επίσης: Άγιος Νεκτάριος: Η νύχτα της Ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του στην Αίγινα
