Κάθε χρόνο, στις 3 Σεπτεμβρίου, η Αίγινα βρίσκεται στο επίκεντρο της Ορθοδοξίας, τιμώντας την Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Νεκταρίου. Πίσω από τη μεγάλη αυτή εορτή βρίσκεται μια νύχτα του 1953, η οποία έμεινε βαθιά χαραγμένη στη μνήμη όσων έζησαν τα γεγονότα στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος.
Ήταν το βράδυ της 2ας Σεπτεμβρίου, πριν από 73 χρόνια. Στη Μονή δεν υπήρχε ακόμη ηλεκτρικό ρεύμα. Ο χώρος φωτιζόταν από λάμπες λουξ, λαμπάδες και κεριά, ενώ γύρω από τον τάφο είχαν συγκεντρωθεί αρχιερείς, κληρικοί, μοναχές, εκπρόσωποι των τοπικών Αρχών και πιστοί.
Μέσα σε αυτή την κατανυκτική ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε η Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων ενός Ιεράρχη που, 33 χρόνια μετά την κοίμησή του, είχε ήδη κατακτήσει μια ξεχωριστή θέση στη συνείδηση του λαού.
Η μαρτυρία του π. Τιμοθέου
Μία από τις σημαντικότερες περιγραφές εκείνης της νύχτας ανήκει στον Αρχιμανδρίτη Τιμόθεο Καλαμπερίδη, ο οποίος είχε φτάσει στη Μονή τον Οκτώβριο του 1952, σε ηλικία 55 ετών.
Την αφήγησή του κατέγραψε ο θεολόγος και συγγραφέας Μανώλης Μελινός στο δίτομο έργο «Μίλησα με τον Άγιο Νεκτάριο».
Ο π. Τιμόθεος περιγράφει μια λιτή τελετή, χωρίς ηλεκτρικό φωτισμό, με τους παρισταμένους να κρατούν αναμμένα κεριά γύρω από τον τάφο:
«Δεν είχαμε ηλεκτρικά. Με τα λουξ δουλεύαμε».
Αρχικά διαβάστηκε η προβλεπόμενη Ακολουθία. Στη συνέχεια τα Ιερά Λείψανα μεταφέρθηκαν με προσοχή, καθαρίστηκαν και πλύθηκαν με ροδόσταμο και αρώματα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, σε ορισμένα σημεία παρέμεναν ακόμη κολλημένα τμήματα από το ύφασμα της ταφής.
Ο ίδιος θυμόταν ιδιαίτερα την ευωδία που, όπως ανέφερε, απλώθηκε σε ολόκληρο τον χώρο:
«Η ευωδία που χυνόταν ολόγυρα, δεν γίνεται να περιγραφεί».
Μετά την Παννυχίδα, η Αγία Κάρα και τα υπόλοιπα Λείψανα τοποθετήθηκαν στο κέντρο του Ναού. Δίπλα τους τοποθετήθηκαν η αρχιερατική μίτρα, η ποιμαντορική ράβδος και τα δικηροτρίκηρα του Αγίου. Οι πιστοί περνούσαν μπροστά τους και προσκυνούσαν μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης.
Την ευθύνη για τον ευπρεπισμό των Ιερών Λειψάνων είχαν αναλάβει, με εντολή του τότε Μητροπολίτη, ο π. Τιμόθεος και ο Αρχιμανδρίτης Αμφιλόχιος Μακρής, μία ακόμη σημαντική μορφή της σύγχρονης Ορθοδοξίας.
Τι κατέγραψε το επίσημο πρακτικό της Μονής
Την επόμενη ημέρα, στις 3 Σεπτεμβρίου 1953, η αδελφότητα της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος συνεδρίασε υπό την προεδρία της Ηγουμένης Χριστοδούλης και συνέταξε επίσημο πρακτικό για το γεγονός.
Στο έγγραφο καταγράφεται ότι η Ανακομιδή είχε πραγματοποιηθεί περίπου στις 8 το βράδυ της προηγούμενης ημέρας, παρουσία του Μητροπολίτη Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης Προκοπίου, του πρώην Μητροπολίτη Ηλείας Αντωνίου, κληρικών, μοναχών και μοναζουσών, καθώς και εκπροσώπων των τοπικών Αρχών.
Ανάμεσά τους βρίσκονταν ο τότε Δήμαρχος Αίγινας Γεώργιος Χελιώτης, ο Ειρηνοδίκης Γεώργιος Μέρτικας και ο διοικητής της Χωροφυλακής.
Το πρωί της 3ης Σεπτεμβρίου τελέστηκε Θεία Λειτουργία. Κατά την προσκύνηση της Αγίας Κάρας, το πρακτικό αναφέρει ότι το εκκλησίασμα πλημμύρισε από «άρρητη ευωδία».
Έτσι εξηγείται και η φαινομενική διαφορά που συναντάται στις ημερομηνίες: η Ανακομιδή άρχισε το βράδυ της 2ας Σεπτεμβρίου, ενώ η επίσημη καταγραφή και η λατρευτική κορύφωση πραγματοποιήθηκαν στις 3 Σεπτεμβρίου. Αυτή είναι και η ημερομηνία κατά την οποία η Εκκλησία τιμά έκτοτε το γεγονός.
Από την Αίγινα σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο
Ο Άγιος Νεκτάριος κοιμήθηκε στις 8 Νοεμβρίου 1920, στο Αρεταίειο Νοσοκομείο της Αθήνας, και ενταφιάστηκε στον χώρο της Μονής που ο ίδιος είχε ιδρύσει και διακονήσει στην Αίγινα.
Πριν ακόμη από την επίσημη αναγνώρισή του ως Αγίου, πλήθος ανθρώπων επισκεπτόταν τον τάφο του, αναζητώντας παρηγοριά, πνευματική στήριξη και θεραπεία. Οι μαρτυρίες για τον βίο, την ταπείνωση και τα θαύματά του ενίσχυσαν σταδιακά την ευλάβεια των πιστών προς το πρόσωπό του.
Η επίσημη αγιοκατάταξή του πραγματοποιήθηκε στις 20 Απριλίου 1961, με Συνοδική Πράξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Σήμερα, ο Άγιος Νεκτάριος θεωρείται ένας από τους πλέον αγαπητούς Αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η Μονή και ο μεγαλοπρεπής Ιερός Ναός του στην Αίγινα αποτελούν διεθνή προσκυνηματικό προορισμό, υποδεχόμενοι καθημερινά πιστούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Μια επέτειος βαθιά δεμένη με την Αίγινα
Για την Αίγινα, η 3η Σεπτεμβρίου δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη ημερομηνία του εκκλησιαστικού ημερολογίου. Είναι η ανάμνηση ενός γεγονότος που συνδέθηκε άρρηκτα με τη σύγχρονη ιστορία και την πνευματική ταυτότητα του νησιού.
Εβδομήντα τρία χρόνια μετά εκείνη τη νύχτα, η λιτή εικόνα της Μονής, φωτισμένης από τις λάμπες και τα κεριά, εξακολουθεί να μεταφέρει τη δύναμη της μαρτυρίας όσων ήταν παρόντες.
Και κάθε 3 Σεπτεμβρίου, χιλιάδες πιστοί επιστρέφουν νοερά —και πολλοί από κοντά— στον ίδιο τόπο, για να τιμήσουν τη μνήμη της Ανακομιδής και να προσκυνήσουν τα Ιερά Λείψανα του Αγίου της Αίγινας.
Πηγές – ιστορικό υλικό:
Μανώλης Μελινός, «Μίλησα με τον Άγιο Νεκτάριο», Α΄ τόμος, σελ. 44–45, όπως δημοσιεύεται στην Πεμπτουσία.
Ιερά Μητρόπολη Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης.
