Η τεχνητή νοημοσύνη μπήκε στη ζωή μας σχεδόν αθόρυβα και μέσα σε λίγους μήνες έγινε καθημερινότητα. Από απλά μηνύματα μέχρι επαγγελματικά email και άρθρα, το ChatGPT (και τα υπόλοιπα εργαλεία όπως το Claude, κτλπ) έχει αρχίσει να «γράφει» για εμάς. Το ερώτημα, όμως, αρχίζει να τίθεται όλο και πιο έντονα: μήπως το έχουμε παρακάνει;
Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη εμπειρία για να καταλάβει κανείς πότε ένα κείμενο έχει γραφτεί με τη βοήθεια AI. Υπάρχει ένα συγκεκριμένο ύφος, (αν και τα ελληνικά είναι μια δύσκολη γλώσσα και η ξύλινη γραφή φαίνεται πιο εύκολα), και μια περίεργη ομοιομορφία. Ξαφνικά, όλοι γράφουμε σχεδόν το ίδιο. Λείπουν οι γωνίες, οι ιδιαιτερότητες, τα μικρά λάθη που τελικά κάνουν έναν άνθρωπο… άνθρωπο!
Το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στο στυλ, αλλά ακουμπά και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Όταν αρχίζεις να ζητάς από ένα εργαλείο να σου πει τι να γράψεις, πώς να το γράψεις και —το χειρότερο— τι να σκεφτείς, τότε κάτι αλλάζει. Σταδιακά, χάνεται η προσωπική άποψη. Δεν είναι ότι δεν έχεις γνώμη, απλώς σταματάς να την επεξεργάζεσαι. Και όλο αυτό, σε μεγάλο βαθμό, γίνεται και στον βωμό της ταχύτητας. Στην ανάγκη να προλάβουμε να ακουστούμε, να εμφανιστούμε πρώτοι σε ένα θέμα, χωρίς τελικά να μας νοιάζει ιδιαίτερα τι λέμε, αρκεί να είμαστε εκεί.
Φυσικά υπάρχει και μια ακόμη παράμετρος σε όλο αυτό, που είναι τα λάθη. Το AI δεν είναι αλάνθαστο, κάθε άλλο. Μπορεί να δώσει λανθασμένες πληροφορίες, να μπερδέψει δεδομένα ή να παρουσιάσει κάτι ως βέβαιο ενώ δεν είναι, ακόμα και να ανακαλύψει συμβάντα που δεν γίναν ποτέ. Όταν όμως το αντιμετωπίζουμε σαν αυθεντία, αυτά τα λάθη περνούν χωρίς φίλτρο.
Και τέλος το αγαπημένο μου και αυτό που με εξοργίζει περισσότερο, το οποίο αφορά την ίδια την επικοινωνία μεταξύ μας. Όταν ένα email είναι εξ ολοκλήρου γραμμένο από AI —από την εισαγωγή μέχρι την επιχειρηματολογία— τότε τι ακριβώς στέλνουμε στον απέναντι; Την άποψη μας ή ένα «καλοδουλεμένο template» από ένα ΑΙ με εντελώς δική του επιχειρηματολογία; (η οποία φυσικά πολλές φορές δεν είναι καν εφαρμόσιμη στην συγκεκριμένη περίπτωση, και αυτό φαίνεται) Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη βοήθεια και στην αντικατάσταση. Όταν αυτή ξεπερνιέται, χάνεται κάτι από τον σεβασμό προς τον συνομιλητή μας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δαιμονοποιήσουμε το εργαλείο. Το ChatGPT μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμο — ως μηχανή αναζήτησης, ως μεταφραστής, ως επιμελητής κειμένων, ως βοηθός ή ακόμη και ως ένα γρήγορο «σπρώξιμο» για ιδέες όταν κολλάμε. Σε πολλές περιπτώσεις, σου γλιτώνει χρόνο και ανοίγει δρόμους που διαφορετικά θα έψαχνες για ώρα.
Το θέμα προφανώς δεν είναι αν θα το χρησιμοποιήσουμε. Είναι πώς.
Αν το αφήσουμε να γράφει, να σκέφτεται και να απαντά αντί για εμάς, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Το πρόβλημα θα είναι ότι εμείς αρχίσαμε να λειτουργούμε… τεχνητά.
Η ισορροπία είναι το ζητούμενο, όπως και στα πάντα άλλωστε στην ζωή. Χρήση με μέτρο, έλεγχος της πληροφορίας, προσωπική κρίση και πάνω απ’ όλα διατήρηση της ανθρώπινης φωνής.
Γιατί πολύ σύντομα δεν θα μας νοιάζει πόσο καλογραμμένο είναι ένα κείμενο, αλλά αν είναι ανθρώπινο και αληθινό.
Γράφει ο Ιάσονας Λάλιζας
Διαβάστε επίσης: Reelοποίηση των πάντων: Ζούμε στην εποχή των 10 δευτερολέπτων;
