Τα πρώτα στοιχεία έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη στους φυστικεώνες του νησιού παρουσίασε ο Αγροτικός Σύλλογος Αίγινας – Το σημαντικό εύρημα και τι μπορεί να σημαίνει για την προστασία της παραγωγής.
Ένα σύνθετο οικοσύστημα, το οποίο περιλαμβάνει όχι μόνο την ψύλλα της φιστικιάς αλλά και οργανισμούς που μπορούν να περιορίσουν τους πληθυσμούς της, αποκαλύπτουν τα πρώτα αποτελέσματα επιστημονικής έρευνας που πραγματοποιείται στην Αίγινα.
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα είναι η παρουσία του Psyllaephagus pistaciae, ενός εξειδικευμένου παρασιτοειδούς που αναπτύσσεται μέσα στις νύμφες της ψύλλας και οδηγεί τελικά στην εξόντωσή τους. Η καταγραφή του δημιουργεί ενδιαφέρον για τις δυνατότητες αξιοποίησης των φυσικών μηχανισμών στην προστασία της αιγινήτικης φιστικιάς.
Τα πρώτα δεδομένα παρουσιάστηκαν το βράδυ της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, στην αυλή του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας, κατά τη διάρκεια ενημερωτικής ημερίδας του Αγροτικού Συλλόγου Αίγινας, σε συνεργασία με τον Δήμο, στο πλαίσιο του 17ου Aegina Fistiki Fest.
Τι έδειξαν οι πρώτες δειγματοληψίες
Η έρευνα άρχισε στις αρχές Ιουλίου και αναμένεται να συνεχιστεί έως τα τέλη Νοεμβρίου. Η παρακολούθηση ξεκίνησε σε τέσσερις φυστικεώνες, ενώ στα τέλη Αυγούστου προστέθηκε ακόμη ένας.
Δύο φορές τον μήνα πραγματοποιούνται δειγματοληψίες, κατά τις οποίες εξετάζονται κλαδιά και φύλλα, καταγράφονται τα έντομα που υπάρχουν στα δέντρα και συλλέγεται υλικό για εργαστηριακό έλεγχο με στερεοσκόπιο. Μέχρι την ημέρα της παρουσίασης είχαν ολοκληρωθεί πέντε επισκέψεις στα χωράφια και απέμεναν άλλες τόσες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι πληθυσμοί της ψύλλας παρέμειναν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα έως τα μέσα ή τα τέλη Ιουλίου, πριν παρουσιάσουν αισθητή άνοδο μέσα στον Αύγουστο. Η εικόνα αυτή συμφωνεί με την εποχική συμπεριφορά του εντόμου, το οποίο εμφανίζει μεγαλύτερη δραστηριότητα κατά τους θερμούς μήνες.
Η ψύλλα τρέφεται απομυζώντας χυμούς από τη φιστικιά και μπορεί να προκαλέσει μελιτώδεις εκκρίσεις, πάνω στις οποίες αναπτύσσεται καπνιά. Μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανή προσβολή των οφθαλμών, καθώς η φιστικιά καρποφορεί σε βλαστούς της προηγούμενης χρονιάς. Αυτό σημαίνει ότι μια σοβαρή προσβολή μπορεί να αφήσει αποτύπωμα και στην επόμενη παραγωγική περίοδο.
Το σημαντικό εύρημα του παρασιτοειδούς
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην καταγραφή του Psyllaephagus pistaciae, το οποίο θεωρείται φυσικός εχθρός της ψύλλας. Το θηλυκό εναποθέτει τα αυγά του στις νύμφες της και, καθώς το παρασιτοειδές αναπτύσσεται, η προσβεβλημένη νύμφη πεθαίνει.
Ο συγκεκριμένος οργανισμός εντοπίστηκε τον Αύγουστο τόσο σε ψεκασμένους όσο και σε αψέκαστους φυστικεώνες, ακόμη και σε χωράφι όπου ο πληθυσμός της ψύλλας ήταν περιορισμένος. Σε μία από τις δειγματοληψίες, σε χωράφι με έντονη παρουσία ψύλλας, το ποσοστό των παρασιτισμένων νυμφών προσέγγισε το 30%.
Οι επιστήμονες, ωστόσο, αντιμετωπίζουν με προσοχή αυτή τη μέτρηση. Το συγκεκριμένο ποσοστό προέκυψε από ένα χωράφι και μία χρονική στιγμή, επομένως δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό για το σύνολο της Αίγινας. Για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων απαιτείται παρακολούθηση περισσότερων φυστικεώνων και επανάληψη της έρευνας σε επόμενες καλλιεργητικές περιόδους.
Ποια ακόμη ωφέλιμα έντομα βρέθηκαν
Η έρευνα δεν περιορίζεται στην καταγραφή της ψύλλας. Εξετάζει συνολικά την εντομοπανίδα των φυστικεώνων, αναζητώντας οργανισμούς που ενδέχεται να συμβάλλουν με φυσικό τρόπο στον έλεγχο του πληθυσμού της.
Σε όλα τα χωράφια εντοπίστηκε η Chrysoperla carnea, οι προνύμφες της οποίας τρέφονται με διάφορα μικρά έντομα, μεταξύ αυτών και με νύμφες της ψύλλας. Η παρουσία της καταγράφηκε ανεξάρτητα από το επίπεδο της προσβολής ή το εάν είχε προηγηθεί ψεκασμός.
Παράλληλα, βρέθηκαν αρπακτικά έντομα του γένους Anthocoris, πασχαλίτσες του γένους Scymnus και είδη της οικογένειας Miridae. Καταγράφηκαν ακόμη υπερπαρασιτοειδή, οργανισμοί δηλαδή που παρασιτούν τα ίδια τα παρασιτοειδή. Ανάμεσά τους αναφέρθηκε και το Marietta picta.
Όλες αυτές οι καταγραφές φανερώνουν ότι μέσα στους φυστικεώνες αναπτύσσεται ένα πολύπλοκο πλέγμα σχέσεων ανάμεσα στην ψύλλα, στους θηρευτές της και στους υπόλοιπους οργανισμούς.
Στόχος η διαχείριση και όχι η πλήρης εξόντωση
Το βασικό μήνυμα της παρουσίασης ήταν ότι η αντιμετώπιση της ψύλλας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην προσπάθεια εξόντωσής της. Η συστηματική παρακολούθηση των πληθυσμών, η επιλογή της κατάλληλης χρονικής στιγμής για παρεμβάσεις και η προστασία των ωφέλιμων εντόμων μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής φυτοπροστασίας.
Η επαναλαμβανόμενη ή αλόγιστη χρήση εντομοκτόνων ευρέος φάσματος ενδέχεται να περιορίσει μαζί με την ψύλλα και τους φυσικούς εχθρούς της, διαταράσσοντας την ισορροπία του φυστικεώνα. Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει και η διατήρηση φυσικής βλάστησης περιμετρικά των καλλιεργειών, καθώς προσφέρει τροφή και καταφύγιο σε ωφέλιμους οργανισμούς.
Την επιστημονική παρουσίαση έκανε η γεωπόνος και υποψήφια διδάκτορας με ειδίκευση στην εντομολογία Μαρία-Βασιλική Γιακουμάκη, ενώ τον συντονισμό είχε η Δρ. Μαρία Γεωργιάδου, γεωπόνος και επιστημονική συνεργάτιδα του Αγροτικού Συλλόγου Αίγινας.
Στην έναρξη της εκδήλωσης μίλησαν ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου, Νίκος Αλυφαντής, και ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Aegina Fistiki Fest, Μιχάλης Σπυριδάκης. Κοινός άξονας των τοποθετήσεών τους ήταν η ανάγκη σύνδεσης της επιστημονικής γνώσης με την εμπειρία των παραγωγών, προκειμένου να προστατευτεί μια καλλιέργεια άμεσα συνδεδεμένη με την οικονομία και την ταυτότητα της Αίγινας.
Η μελέτη χρηματοδοτείται από τον Δήμο Αίγινας και παραμένει σε εξέλιξη. Τα τελικά της αποτελέσματα αναμένεται να προσφέρουν πληρέστερη εικόνα για τη συμπεριφορά της ψύλλας και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι φυσικοί εχθροί της στην προστασία της παραγωγής.
Πηγή φωτογραφίας: Nikos Marinos
Διαβάστε επίσης: Αγροτικός Σύλλογος Αίγινας: Μειωμένη η παραγωγή φιστικιού – «Τεράστια πληγή» η νοθεία
