Υπάρχει μια συζήτηση που ανοίγει όλο και πιο συχνά στην Αίγινα, ιδιαίτερα από ανθρώπους που ψάχνουν σπίτι για να μείνουν μόνιμα στο νησί: «Υπάρχουν λίγα σπίτια, και αυτά όχι για εμάς».
Δεν είναι μια φράση υπερβολική. Όποιος έχει προσπαθήσει τα τελευταία χρόνια να βρει κατοικία στην Αίγινα – όχι για διακοπές, όχι για λίγες μέρες τον Αύγουστο, αλλά για όλο τον χρόνο – γνωρίζει καλά ότι το θέμα έχει αρχίσει να γίνεται δύσκολο. Και δεν αφορά μόνο όσους μένουν ήδη στο νησί. Αφορά νέες οικογένειες, εκπαιδευτικούς, γιατρούς, εργαζόμενους, δημόσιους υπαλλήλους, αλλά και ανθρώπους που θα ήθελαν να επιστρέψουν ή να χτίσουν τη ζωή τους εδώ.
Μια απλή αναζήτηση στις αγγελίες ακινήτων είναι αρκετή για να καταλάβει κανείς την εικόνα. Στον Spitogatos, για παράδειγμα, εμφανίζονται 74 κατοικίες προς ενοικίαση στην Αίγινα. Από αυτές, μόλις 11 εμφανίζονται με τιμή έως 350 ευρώ, ενώ τα επιπλωμένα σπίτια φτάνουν τα 56. Υπάρχουν επίσης 16 κατοικίες έως 45 τ.μ., ένα στοιχείο που δείχνει ότι ακόμη και τα μικρότερα ακίνητα αποτελούν σημαντικό κομμάτι της διαθέσιμης αγοράς.
Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι όλες οι αγγελίες είναι ακριβές ή ότι όλοι οι ιδιοκτήτες κινούνται με την ίδια λογική. Δεν είναι έτσι. Υπάρχουν και πιο λογικές περιπτώσεις, υπάρχουν ιδιοκτήτες που προτιμούν τη σταθερότητα μιας ετήσιας μίσθωσης, υπάρχουν και σπίτια που απευθύνονται πραγματικά σε ανθρώπους που θέλουν να μείνουν στο νησί. Όμως η συνολική εικόνα δείχνει κάτι που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: η αγορά κατοικίας στην Αίγινα κινείται όλο και περισσότερο σε πολλές ταχύτητες, με τη λογική της σεζόν να πιέζει τη μόνιμη κατοικία.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικές είναι ορισμένες από τις ίδιες τις τιμές. Ενδεικτικά, στις αγγελίες εμφανίζεται διαμέρισμα 30 τ.μ. στην Πέρδικα με 3.000 ευρώ τον μήνα, δηλαδή 100 ευρώ ανά τετραγωνικό. Υπάρχει επίσης συγκρότημα διαμερισμάτων 45 τ.μ. στο Κέντρο με 2.000 ευρώ τον μήνα, αλλά και διαμέρισμα 40 τ.μ. στον Μαραθώνα, επίσης με 2.000 ευρώ τον μήνα. Αυτές οι τιμές, προφανώς, δεν απευθύνονται σε έναν καθηγητή που έρχεται να διδάξει στο νησί, σε έναν νέο εργαζόμενο ή σε μια οικογένεια που προσπαθεί να οργανώσει την καθημερινότητά της. Απευθύνονται σε μια άλλη αγορά, συνδεδεμένη με την καλοκαιρινή χρήση, τη βραχυχρόνια λογική και τη δυνατότητα κάποιου να πληρώσει για λίγες εβδομάδες αυτό που για έναν μόνιμο κάτοικο θα ήταν αδιανόητο ως μηνιαίο ενοίκιο.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία του προβλήματος. Το θέμα δεν είναι ότι υπάρχουν ακριβά σπίτια. Ακριβά σπίτια υπάρχουν παντού. Το θέμα είναι ότι όσο περισσότερα ακίνητα βγαίνουν από τη λογική της μόνιμης κατοικίας και περνούν στη λογική της σεζόν, τόσο μικραίνει ο χώρος για όσους θέλουν πραγματικά να ζήσουν στο νησί.
Από την πλευρά των ιδιοκτητών, υπάρχει ένα προφανές επιχείρημα. Η Αίγινα έχει ζήτηση, ο τουρισμός έχει μεγαλώσει, τα έξοδα συντήρησης ενός σπιτιού δεν είναι μικρά και η περιουσία του καθενός είναι δικαίωμά του να την αξιοποιήσει όπως κρίνει. Αυτό δεν μπορεί κανείς να το αγνοήσει. Ούτε είναι σωστό να αντιμετωπίζονται όλοι οι ιδιοκτήτες σαν να ευθύνονται προσωπικά για ένα συνολικό πρόβλημα.
Από την άλλη, όμως, υπάρχει και η πραγματικότητα της καθημερινής ζωής. Ένα νησί δεν μπορεί να λειτουργήσει μόνο με λογική τουριστικής αγοράς. Χρειάζεται ανθρώπους που μένουν εδώ τον χειμώνα, που δουλεύουν, που μεγαλώνουν παιδιά, που στελεχώνουν σχολεία, υπηρεσίες, επιχειρήσεις και δομές υγείας. Αν αυτοί οι άνθρωποι δεν βρίσκουν σπίτι ή αν βρίσκουν μόνο με τιμές που δεν αντιστοιχούν σε κανονικούς μισθούς, τότε το πρόβλημα παύει να είναι ατομικό. Γίνεται κοινωνικό.
Στην πράξη, το στεγαστικό συνδέεται με πολλά από τα υπόλοιπα ζητήματα του νησιού. Συνδέεται με την έλλειψη προσωπικού, γιατί ένας εργαζόμενος που θα ερχόταν στην Αίγινα πρέπει πρώτα να λύσει το πού θα μείνει. Συνδέεται με τα σχολεία, γιατί κάθε χρόνο εκπαιδευτικοί καλούνται να βρουν σπίτι μέσα σε μια αγορά που πολλές φορές δεν τους υπολογίζει. Συνδέεται με την υγεία, γιατί γιατροί και νοσηλευτές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται σαν προσωρινοί επισκέπτες. Συνδέεται, τελικά, με το αν η Αίγινα θα παραμείνει ένας τόπος μόνιμης ζωής ή θα κινείται όλο και περισσότερο γύρω από τους μήνες της υψηλής ζήτησης.
Το παράδοξο είναι ότι η Αίγινα έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: βρίσκεται δίπλα στην Αθήνα. Αυτό θα μπορούσε να την κάνει ιδανικό τόπο μόνιμης κατοικίας για νέες οικογένειες, επαγγελματίες, ανθρώπους που θέλουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής χωρίς να αποκοπούν από την πρωτεύουσα. Όμως το ίδιο πλεονέκτημα δημιουργεί και πίεση. Η εγγύτητα φέρνει επισκέπτες, αυξάνει τη ζήτηση, ανεβάζει τις προσδοκίες των ιδιοκτητών και κάνει την κατοικία πιο δύσκολη για όσους δεν έρχονται απλώς για λίγες μέρες.
Κάπως έτσι δημιουργείται μια αντίφαση. Θέλουμε το νησί ζωντανό όλο τον χρόνο, αλλά η αγορά κατοικίας μοιάζει να επιβραβεύει κυρίως την εποχικότητα. Θέλουμε νέες οικογένειες, αλλά δεν είναι αυτονόητο ότι μπορούν να βρουν σπίτι. Θέλουμε γιατρούς, καθηγητές και εργαζόμενους, αλλά συχνά δεν υπάρχει μια ρεαλιστική λύση στέγασης για αυτούς. Θέλουμε ανάπτυξη, αλλά ξεχνάμε ότι ανάπτυξη χωρίς μόνιμους κατοίκους είναι μισή ανάπτυξη.
Το ζήτημα δεν λύνεται με εύκολες καταγγελίες. Δεν λύνεται ούτε με το να στραφεί η μία πλευρά απέναντι στην άλλη. Χρειάζεται, όμως, να ειπωθεί καθαρά ότι υπάρχει στεγαστικό πρόβλημα στην Αίγινα και ότι δεν είναι απλώς μια ιδιωτική υπόθεση ανάμεσα σε ιδιοκτήτη και ενοικιαστή. Αφορά τη λειτουργία του νησιού.
Ίσως χρειάζονται κίνητρα για περισσότερες ετήσιες μισθώσεις. Ίσως χρειάζεται ειδική μέριμνα για εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές και δημόσιους λειτουργούς. Ίσως ο Δήμος και οι τοπικοί φορείς πρέπει να καταγράψουν πιο συστηματικά τις ανάγκες και να ανοίξουν μια σοβαρή συζήτηση με ιδιοκτήτες, επαγγελματίες και κατοίκους. Το σίγουρο είναι ότι το θέμα δεν μπορεί να μένει συνεχώς κάτω από το χαλί.
Γιατί στο τέλος το ερώτημα είναι απλό: τι νησί θέλουμε;
Ένα νησί που θα λειτουργεί κυρίως ως καλοκαιρινός προορισμός ή έναν τόπο που θα παραμένει ζωντανός και κατοικήσιμος 365 ημέρες τον χρόνο;
Ίσως, λοιπόν, η λύση να μην βρίσκεται μόνο σε περιορισμούς ή παρεμβάσεις, αλλά και σε μια πιο ψύχραιμη ανάγνωση της ίδιας της αγοράς. Το γεγονός ότι πλέον σχεδόν κάθε μικρό κατάλυμα έχει μπει στη λογική της βραχυχρόνιας μίσθωσης δείχνει ότι η προσφορά μεγαλώνει συνεχώς και είναι λογικό κάποια στιγμή να έρθει και ο κορεσμός. Για ορισμένους ιδιοκτήτες, ίσως να είναι πιο έξυπνο να κινηθούν νωρίτερα προς τη μακροχρόνια μίσθωση, στοχεύοντας ξανά σε ανθρώπους που θέλουν να μείνουν πραγματικά στην Αίγινα: οικογένειες, εκπαιδευτικούς, γιατρούς, εργαζόμενους. Μια σταθερή ετήσια μίσθωση, με έναν σοβαρό και συνεπή ενοικιαστή, μπορεί τελικά να αποδειχθεί πιο ασφαλής και πιο βιώσιμη επιλογή από το συνεχές κυνήγι της σεζόν.
Η Αίγινα έχει ανάγκη τον τουρισμό. Έχει όμως ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη τους ανθρώπους της. Και για να μείνουν αυτοί οι άνθρωποι εδώ, πρέπει πρώτα να μπορούν να βρουν ένα σπίτι.
Διαβάστε επίσης: Έλλειψη προσωπικού στην Αίγινα: ένα πρόβλημα με πολλές αιτίες
