Το 1835 η Αίγινα απέκτησε τον πρώτο της δήμο. Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, τα διοικητικά αρχεία αποκαλύπτουν ονόματα, σύνορα και αλλαγές που φωτίζουν μια λιγότερο γνωστή πλευρά της ιστορίας του νησιού.
Ο Μεσαγρός, η Παχειά Ράχη, ο Πόρος και τα Μέθανα είναι σήμερα γνώριμοι τόποι. Στα έγγραφα του 19ου αιώνα, όμως, εμφανίζονται μέσα σε έναν διοικητικό χάρτη αρκετά διαφορετικό από τον σημερινό. Για να τον καταλάβουμε, χρειάζεται να επιστρέψουμε στα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους.
Η Αίγινα στον δημοτικό χάρτη του 1835
Ο Δήμος Αιγίνης συστάθηκε στις 20 Απριλίου 1835, με έδρα τον οικισμό της Αίγινας, σύμφωνα με το αρχείο διοικητικών μεταβολών της ΕΕΤΑΑ.
Στην αρχική σύνθεσή του περιλαμβάνονταν ο Μεσαγρός, η Παχειά Ράχη και ο Άγιος Ιωάννης Βαθέως. Συναντάμε επίσης ονομασίες όπως «Ασώματος» και «Κύλινδρα».
Την ίδια ημερομηνία συστάθηκε και ο Δήμος Αγκιστρίου, με έδρα το Μεγαλοχώρι. Η Αίγινα δεν ήταν, επομένως, το μοναδικό νησί της περιοχής που απέκτησε δήμο το 1835.
Τα κοντινά νησιά ανήκαν σε διαφορετικούς νομούς
Η σημερινή γεωγραφική εγγύτητα δεν σήμαινε πάντοτε κοινή διοικητική υπαγωγή. Στην πρώτη νομαρχιακή διαίρεση του 1833, η Αίγινα και το Αγκίστρι αποτελούσαν την Επαρχία Αιγίνης, στον Νομό Αττικής και Βοιωτίας.
Ο Πόρος, η Ύδρα, οι Σπέτσες, η Τροιζήνα και τα Μέθανα εντάχθηκαν στη δημοτική οργάνωση του Νομού Αργολίδος και Κορινθίας με το διάταγμα της 28ης Απριλίου / 10ης Μαΐου 1834, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 19 της 7ης Ιουνίου.
Στην Επαρχία Καλαυρείας προβλέπονταν οι δήμοι Καλαυρείας, Μεθάνων, Τροιζήνος και Δρυόπης. Η Ύδρα είχε τον δικό της δήμο, ενώ στην Επαρχία Ερμιονίδος εμφανιζόταν ο Δήμος Τιπαρήνου, η τότε διοικητική ονομασία των Σπετσών.
Όταν ο Πόρος έγινε έδρα του Δήμου Τροιζήνος
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες μεταβολές αφορά τον Πόρο. Το 1834 ήταν έδρα του Δήμου Καλαυρείας, με τον οικισμό να καταγράφεται ως «Πόρος (Καλαυρεία)». Στον ίδιο δήμο υπάγονταν τα Αγροκήπια και η Μονή Ζωοδόχου Πηγής.
Το 1840 ο Δήμος Καλαυρείας καταργήθηκε και οι οικισμοί του προσαρτήθηκαν στον Δήμο Τροιζήνος. Ταυτόχρονα, η έδρα του τελευταίου μεταφέρθηκε από τον Δαμαλά στον Πόρο.
Ο σημερινός διαχωρισμός ανάμεσα στο νησί και την απέναντι στεριά, λοιπόν, δεν αποτυπωνόταν με τον ίδιο τρόπο στη διοίκηση του 19ου αιώνα.
Η παράξενη ονομασία των Σπετσών
Η ονομασία «Τιπάρηνος» μοιάζει σήμερα ξένη προς τις Σπέτσες. Αποτελούσε, όμως, μέρος της προσπάθειας να δοθούν αρχαιοπρεπή ονόματα στους τόπους του νέου κράτους.
Η επιλογή προκάλεσε αντιρρήσεις ήδη τότε. Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών διασώζει δημοσίευμα του Ιουνίου 1834, στο οποίο αμφισβητούνταν τόσο η ονομασία όσο και η γεωγραφική της ταύτιση με τις Σπέτσες.
Πίσω από τις πρώτες διοικητικές καταγραφές υπήρχαν επομένως και διαφωνίες για το πώς έπρεπε να ονομάζονται οι τόποι και ποια σχέση είχαν με την αρχαία γεωγραφία.
Η Αίγινα έγινε και κοινότητα πριν ξαναγίνει δήμος
Η ιστορία του Δήμου Αιγίνης δεν ακολούθησε μια αδιάκοπη πορεία από το 1835. Με τη μεταρρύθμιση του 1912, ο παλιός δήμος καταργήθηκε και δημιουργήθηκαν κοινότητες, ανάμεσά τους της Αίγινας, του Βαθέος, του Μεσαγρού και της Πέρδικας.
Η Κοινότητα Αιγίνης αναγνωρίστηκε ξανά σε δήμο το 1946. Αργότερα, ο «Καποδίστριας» του 1997 οδήγησε στη συνένωση των κοινοτήτων Βαθέος, Κυψέλης, Μεσαγρού και Πέρδικας με τον δήμο, διαμορφώνοντας τον ενιαίο διοικητικό χάρτη του νησιού.
Αντίστοιχες αλλαγές συνεχίστηκαν και στην απέναντι ακτή. Ο «Καλλικράτης» του 2010 προέβλεψε τη συνένωση των Δήμων Τροιζήνας και Μεθάνων στον Δήμο Τροιζηνίας, με έδρα τον Γαλατά. Η σημερινή ονομασία «Δήμος Τροιζηνίας-Μεθάνων» καθιερώθηκε το 2014.
Τα ονόματα που χρησιμοποιούμε στις καθημερινές μας διαδρομές βρίσκονται και στις σελίδες όπου το νέο ελληνικό κράτος άρχισε να οργανώνει το νησί. Μια γνώριμη γεωγραφία, μέσα από λιγότερο γνώριμες ιστορίες.
Πηγή: saronicmagazine.gr
Μείνετε συντονισμένοι στο site μας για περισσότερα νέα και ενημερώσεις.
