Σχεδόν δύο αιώνες πριν, οι σπουδαστές του Κεντρικού Σχολείου της Αίγινας προχώρησαν σε πολυήμερη αποχή από τα μαθήματα, ζητώντας αλλαγές στη λειτουργία του σχολείου και την απομάκρυνση δύο καθηγητών.
Οι μαθητικές διαμαρτυρίες έχουν βαθύτερες ρίζες απ’ όσο συχνά πιστεύουμε. Μία από τις πρώτες τεκμηριωμένες συλλογικές κινητοποιήσεις στο νεοελληνικό κράτος εκδηλώθηκε στην Αίγινα, τον Ιανουάριο του 1831, όταν η εκπαιδευτική πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια έκανε ακόμη τα πρώτα της βήματα.
Το Κεντρικό Σχολείο και ο ρόλος της Αίγινας
Το Κεντρικό Σχολείο ιδρύθηκε το 1829 και άρχισε να λειτουργεί το 1830. Αποτελούσε σημαντικό μέρος της προσπάθειας οργάνωσης της εκπαίδευσης, με στόχο την προετοιμασία νέων για τη διδασκαλία και για περαιτέρω σπουδές.
Στο σχολείο συγκεντρώθηκαν σπουδαστές από διαφορετικές περιοχές του ελληνικού χώρου, ανάμεσά τους και υπότροφοι της κυβέρνησης. Η μεγάλη προσέλευση οδήγησε στην ανέγερση νέου κτιρίου, με δωρεά του Ελβετού φιλέλληνα Ιωάννη-Γαβριήλ Εϋνάρδου. Το κτίριο αυτό πήρε την ονομασία Εϋνάρδειο, συνδέοντας την ιστορία του με την εκπαιδευτική ζωή της Αίγινας.
Από ένα επεισόδιο στην αποχή
Αφορμή για την κινητοποίηση στάθηκε ένα επεισόδιο στη διάρκεια γιορτής στις 7 Ιανουαρίου 1831. Σύμφωνα με την αναφορά του εφόρου Ανδρέα Μουστοξύδη, όπως παρουσιάζεται σε ιστορικό δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών, μία λογομαχία κατέληξε σε συμπλοκή και στον ξυλοδαρμό ενός μαθητή.
Την επόμενη ημέρα οι σπουδαστές συγκεντρώθηκαν και αποφάσισαν να απέχουν από τα μαθήματα. Ωστόσο, η διαμαρτυρία ξεπέρασε γρήγορα το αρχικό περιστατικό και ανέδειξε τη δυσαρέσκεια που υπήρχε για τη λειτουργία του σχολείου.
Βασικό αίτημα ήταν η απομάκρυνση δύο καθηγητών, ενώ οι μαθητές εξέφραζαν παράπονα για τη συμπεριφορά εκπαιδευτικών, τις ελλείψεις και τον τρόπο διδασκαλίας. Με συνελεύσεις και συλλογικές αποφάσεις επιχείρησαν να δώσουν συνέχεια στις διεκδικήσεις τους.
Η αντίδραση του Καποδίστρια
Η υπόθεση έφτασε στον ίδιο τον Καποδίστρια, ο οποίος ενημερωνόταν για τις εξελίξεις και ζητούσε να εντοπιστούν οι πρωταίτιοι. Ο Μουστοξύδης επιχείρησε να καθησυχάσει τους σπουδαστές, ενώ οι εκπαιδευτικοί κλήθηκαν να συνεχίσουν τις παραδόσεις, ακόμη και στα σπίτια τους για όσους επιθυμούσαν να παρακολουθήσουν.
Η αποχή είχε συνέπειες. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, στις αρχές Φεβρουαρίου επτά μαθητές απομακρύνθηκαν από την Αίγινα ως πρωταίτιοι. Οι υπόλοιποι που είχαν μεταμεληθεί υπέγραψαν αναφορά ζητώντας συγγνώμη. Μετά την κινητοποίηση δημοσιεύθηκε και κανονισμός που προσδιόριζε τη λειτουργία του σχολείου.
Μια ιστορία που ανήκει και στο νησί
Το περιστατικό έχει μελετήσει ο ιστορικός Γιάννης Κόκκωνας στο βιβλίο Οι μαθητές του Κεντρικού Σχολείου (1830–1834), που εκδόθηκε το 1997 και συγκεντρώνει αρχειακές μαρτυρίες για τους σπουδαστές του ιδρύματος.
Η αποχή του 1831 χρειάζεται να διαβάζεται μέσα στις συνθήκες της εποχής της. Δεν μπορεί να ταυτιστεί με τις σημερινές μαθητικές καταλήψεις. Αναδεικνύει, όμως, ότι οι νέοι διεκδικούσαν αλλαγές ήδη από τα πρώτα χρόνια του ελληνικού κράτους.
Για την Αίγινα, αποτελεί ακόμη ένα κεφάλαιο της εκπαιδευτικής της ιστορίας: πίσω από τα σχολικά κτίρια και τα ονόματα των δασκάλων βρίσκονται και οι φωνές των ίδιων των μαθητών.
Αφορμή για το άρθρο αποτέλεσε το δημοσίευμα του Κώστα Θεριανού στο Alfavita.
Διαβάστε επίσης:
