Ο Λειδινός αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα έθιμα της Αίγινας και αναβιώνει στην Κυψέλη μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για ένα συμβολικό λαϊκό δρώμενο που σηματοδοτεί το τέλος του καλοκαιριού και των θερινών αγροτικών εργασιών, καθώς και το πέρασμα στους μήνες του φθινοπώρου και του χειμώνα.
Η αναπαράσταση συνδυάζει τη συγκίνηση, τη σάτιρα και τη χαρά της κοινότητας. Ξεκινά με μοιρολόγια και τη συμβολική κηδεία του Λειδινού και ολοκληρώνεται με παραδοσιακά τραγούδια, χορό και γλέντι.
Τι ήταν το «λειδινό»
Στο αιγινήτικο γλωσσικό ιδίωμα, «λειδινό» ή «δειλινό» ονομαζόταν το λιτό απογευματινό γεύμα που έπαιρναν οι αγρότες την ώρα που σουρούπωνε. Συνήθως περιλάμβανε λίγο τυρί ή ελιές, σκόρδο, κρίθινες κουλούρες και κρασί.
Το γεύμα αυτό ήταν απαραίτητο για όσους εργάζονταν στα χωράφια από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Σεπτεμβρίου. Καθώς οι ημέρες ήταν μεγαλύτερες, η δουλειά συνεχιζόταν μέχρι αργά και το λειδινό πρόσφερε στους εργάτες μια μικρή ανάπαυλα πριν από την ολοκλήρωση των καθημερινών εργασιών.
Μετά τα μέσα Σεπτεμβρίου, όμως, η ημέρα άρχιζε να μικραίνει και ο χρόνος εργασίας στην ύπαιθρο περιοριζόταν. Έτσι, το απογευματινό γεύμα δεν ήταν πλέον αναγκαίο. Η διακοπή του παρομοιάστηκε συμβολικά με τον «θάνατο» του Λειδινού και σταδιακά απέκτησε τη μορφή του εθίμου που διατηρείται μέχρι σήμερα.
Η συμβολική κηδεία του Λειδινού
Για την αναβίωση του εθίμου, οι γυναίκες του χωριού κατασκευάζουν ένα ανδρικό ομοίωμα, το οποίο παραπέμπει σε έναν νέο της αγροτικής κοινωνίας. Το τοποθετούν πάνω σε ένα τραπέζι και τραγουδούν το παραδοσιακό μοιρολόι «Λειδινέ μου».
Στη συνέχεια, το ομοίωμα μεταφέρεται πάνω σε μια πόρτα στολισμένη με λουλούδια. Οι κάτοικοι σχηματίζουν πομπή και οδηγούν τον «νεκρό Λειδινό» στην ταφή, μέσα από ένα δρώμενο που ισορροπεί ανάμεσα στον θρήνο, τη σάτιρα και τον συμβολισμό.
Η τελετή, ωστόσο, δεν τελειώνει στη λύπη. Η ατμόσφαιρα αλλάζει, ο Λειδινός «ανασταίνεται» και το χωριό περνά στο γλέντι. Κρίθινες κουλούρες, κρασί και μεζέδες μοιράζονται στους παρευρισκόμενους, ενώ ο χορός και τα παραδοσιακά τραγούδια ολοκληρώνουν τη γιορτή.
Η αναβίωση του εθίμου στην Κυψέλη
Η τέλεση του Λειδινού στην Κυψέλη διακόπηκε την περίοδο του πολέμου του 1940. Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, το 1994, το έθιμο επανήλθε με πρωτοβουλία της τότε κοινοτικής αρχής και τη συνεργασία του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Κυψέλης.
Έκτοτε αναβιώνει τον Σεπτέμβριο, κρατώντας ζωντανό ένα πολύτιμο κομμάτι της τοπικής ιστορίας και υπενθυμίζοντας τη στενή σχέση των παλαιότερων Αιγινητών με τη γη, τον κύκλο των εποχών και τη συλλογική ζωή του χωριού.
Στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Η ιστορική και πολιτιστική αξία του εθίμου αναγνωρίστηκε επίσημα το 2025, όταν ο Λειδινός της Αίγινας συμπεριλήφθηκε στις νέες εγγραφές του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η σημαντική αυτή εξέλιξη ενισχύει την προσπάθεια διατήρησης και μετάδοσης της παράδοσης στις επόμενες γενιές. Ο Λειδινός δεν αποτελεί απλώς την αναπαράσταση ενός παλιού εθίμου, αλλά μια ζωντανή σύνδεση της σημερινής Αίγινας με την αγροτική και κοινωνική ιστορία της.
Κάθε Σεπτέμβριο, η Κυψέλη αποχαιρετά συμβολικά το καλοκαίρι και υποδέχεται τη νέα εποχή με έναν τρόπο που συνδυάζει τη συγκίνηση με το γλέντι, διατηρώντας ζωντανή μια αυθεντική αιγινήτικη παράδοση.
Διαβάστε επίσης: Αναβιώνει το έθιμο του Λειδινού στην Κυψέλη Αίγινας – Νησιώτικο γλέντι στις 13 Σεπτεμβρίου
