Υφάλμυρο νερό από γεωτρήσεις τρέχει στις βρύσες της Αίγινας από τις 20 Δεκεμβρίου. Αιτία, η νέα βλάβη στον υποθαλάσσιο αγωγό ύδρευσης, που από τις αρχές του 2022 συνδέει το νησί με το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ. Ένα έργο που παρουσιάστηκε ως οριστική λύση στο χρόνιο πρόβλημα της ύδρευσης, αλλά που τελικά αποδείχθηκε ευάλωτο και χωρίς πραγματική εφεδρεία.
Όμως το ζήτημα που αναδείχθηκε αυτή τη φορά δεν ήταν μόνο τεχνικό.
Ήταν –και παραμένει– ζήτημα διαχείρισης και ενημέρωσης.
Από τον αγωγό… ξανά στις γεωτρήσεις
Οι δεξαμενές του νησιού άδειασαν γύρω στις 20 Δεκεμβρίου και ο Δήμος στράφηκε εκ νέου στις υφάλμυρες γεωτρήσεις. Ένα πισωγύρισμα που η Αίγινα γνωρίζει καλά: για χρόνια υδροδοτούνταν με υδροφόρες, με κόστος πολλαπλάσιο εκείνου της ΕΥΔΑΠ, καθώς ο υδροφόρος ορίζοντας είχε εξαντληθεί από δεκαετίες αλόγιστης χρήσης.
Ο υποθαλάσσιος αγωγός, κόστους 24,7 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτούμενος από κοινοτικούς πόρους, θεωρήθηκε πρωτοποριακό έργο. Ωστόσο, έχει παρουσιάσει ήδη τρεις σοβαρές βλάβες (2022, 2024, 2025), με αποτέλεσμα κάθε φορά να διακόπτεται η υδροδότηση του νησιού.
Η τελευταία βλάβη, στις 16 Δεκεμβρίου, εντοπίζεται –σύμφωνα με τις πληροφορίες– σε σημείο που είχε επισκευαστεί προσωρινά το 2024. Η οριστική τεχνική λύση καθυστέρησε, ενώ η αποκατάσταση εξαρτάται από ειδικές καταδυτικές εργασίες και τις καιρικές συνθήκες.
Η ενημέρωση για την ποιότητα του νερού ήρθε αργά
Το δεύτερο –και ίσως πιο ουσιαστικό– πρόβλημα ήταν η καθυστέρηση στην ενημέρωση για την ποιότητα του νερού.
Για ημέρες, ο κόσμος δεν γνώριζε με σαφήνεια ποια ήταν η πραγματική του κατάσταση.
Ύστερα από καταγγελία συλλόγων της Αίγινας, η Περιφέρεια Αττικής πραγματοποίησε δειγματοληψίες σε έξι βρύσες καταναλωτών σε διαφορετικές περιοχές του νησιού (στην πόλη της Αίγινας, στην Πέρδικα, στον Μεσαγρό, στη Σουβάλα και στην Κυψέλη). Τα αποτελέσματα έδειξαν παρουσία μικροοργανισμών και, κυρίως, ελλιπή χλωρίωση. Η σύσταση ήταν ξεκάθαρη: απαιτούνται άμεσα διορθωτικά μέτρα.
Πιο συγκεκριμένα, η σύσταση ανέφερε:
«Να μη γίνεται χρήση του νερού των αντίστοιχων γεωτρήσεων προς πόση, ούτε άμεση χρήση του στην ατομική υγιεινή… και γενικότερα κάθε χρήση του με τρόπο που να έρχεται σε άμεση ή έμμεση επαφή με τον ανθρώπινο οργανισμό».
Κι εδώ γεννάται το εύλογο ερώτημα:
Γιατί η ενημέρωση προς τους κατοίκους δεν ήταν άμεση και ξεκάθαρη από την αρχή;
Ακόμη κι αν το νερό είχε εξαρχής χαρακτηριστεί «μόνο για λάτρα», η πραγματικότητα είναι ότι:
- πολλοί πολίτες το χρησιμοποιούσαν χωρίς να γνωρίζουν τους κινδύνους,
- δεν υπήρξαν σαφείς γραπτές οδηγίες,
- και η εικόνα διαμορφώθηκε καθυστερημένα, ενώ το πρόβλημα ήταν ήδη σε εξέλιξη.
Σε ζητήματα δημόσιας υγείας, η καθυστέρηση στην ενημέρωση είναι από μόνη της πρόβλημα.
Εδώ, βέβαια, καλό είναι να ειπωθεί και κάτι αυτονόητο: όλοι το είχαμε ήδη καταλάβει. Το νερό δεν έμοιαζε ασφαλές ούτε για μπάνιο. Η αίσθηση, η οσμή και η εικόνα του είχαν προειδοποιήσει τους κατοίκους πριν από τις επίσημες αναλύσεις.
Το πρόβλημα, παρ’ όλα αυτά, παραμένει η έγκαιρη επίσημη ενημέρωση – ή, σε αυτή την περίπτωση, η απουσία της.
Το ζητούμενο δεν είναι να σπείρουμε φόβο ή να δείξουμε με το δάχτυλο. Είναι να αναγνωρίσουμε ότι:
- η πληροφόρηση έπρεπε να είναι πιο έγκαιρη και πιο πλήρης,
- οι έλεγχοι έπρεπε να είναι από την αρχή ουσιαστικοί,
- και οι πολίτες να γνωρίζουν ξεκάθαρα τι επιτρέπεται και τι όχι.
Το νερό είναι θέμα δημόσιας υγείας και δεν αντέχει γκρίζες ζώνες.
Διαχείριση κρίσης: εκεί κρίνονται όλα
Η υπόθεση του νερού στην Αίγινα ανέδειξε για ακόμη μία φορά τρία βασικά ζητήματα:
- Ένα έργο χωρίς ουσιαστική εφεδρεία.
- Ανεπαρκή και καθυστερημένη ενημέρωση σε θέμα δημόσιας υγείας.
- Απουσία σταθερού σχεδίου για την επόμενη μέρα, όταν κάτι πάει στραβά.
Όπως εύστοχα ειπώθηκε από τον ίδιο τον Δήμαρχο, είναι σαν να έχεις έναν αυτοκινητόδρομο που κλείνει συχνά και να ψάχνεις κάθε φορά πρόχειρους παράδρομους.
Τι πρέπει να γίνει τώρα
Χωρίς υπερβολές, αλλά και χωρίς άλλη καθυστέρηση, μπορούν και πρέπει να γίνουν συγκεκριμένα βήματα:
- Να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο κήρυξης του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ώστε να κινηθούν πιο γρήγορα διαδικασίες και πόροι. Το ζήτημα έχει ήδη πάρει έκταση στα μεγάλα ΜΜΕ της χώρας.
- Να διασφαλιστεί επαρκής μεταφορά πόσιμου νερού με υδροφόρες (όπως ήδη έγινε με υδροφόρα του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά σε πολύ περιορισμένη ποσότητα).
- Να υπάρξει περαιτέρω συντονισμός και κινητοποίηση σωματείων, επαγγελματικών φορέων, συλλόγων και πολιτών, όχι με διάθεση αντιπαράθεσης, αλλά με κοινό στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας.
Συμπληρωματικά, θα μπορούσαν να γίνουν και τα εξής, καθώς το πρόβλημα φαίνεται να επαναλαμβάνεται:
- Μόνιμο πρωτόκολλο ελέγχων ποιότητας νερού, με προκαθορισμένα διαστήματα και δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων.
- Σαφές πλάνο επικοινωνίας κρίσεων, ώστε οι κάτοικοι να γνωρίζουν άμεσα και χωρίς ασάφειες τι ισχύει κάθε φορά.
- Εκπαίδευση και ενημέρωση πολιτών και επαγγελματιών, ειδικά σε ό,τι αφορά τη χρήση νερού σε περιόδους κρίσης.
Συμπέρασμα
Το πρόβλημα της Αίγινας δεν ήταν μόνο η βλάβη ενός αγωγού.
Ήταν η αίσθηση ότι, για ακόμη μία φορά, το νησί έμεινε εκτεθειμένο:
χωρίς εφεδρεία, χωρίς έγκαιρη ενημέρωση και χωρίς σαφές πλαίσιο προστασίας των κατοίκων.
Το νερό δεν είναι απλώς υποδομή.
Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης – και αυτή δεν αντέχει άλλες ρωγμές.
Από την ομάδα του Aegina365.gr, χωρίς διάθεση αντιπαράθεσης ή αντιπολίτευσης, αλλά με μοναδικό στόχο να ακουστεί η πραγματικότητα που βιώνουν οι άνθρωποι του νησιού μας και να συμβάλουμε, όσο μπορούμε, ώστε να υπάρξει λύση για το σήμερα και ένα πιο ασφαλές αύριο για όλους.
